Hatay'da kullanılan kelimeler ve anlamları ( Hatay ağzı )

Nikator

Admin
Yetkili Kişi
#1
hatay-agzi1.jpg

Hatay'da kullanılan kelimeler ve anlamları ( Hatay ağzı )
Kaynak : Hatay'dan bir yudum - Hatice Burç

Anteke : Antakya
Antizlomak : tekme atmak boş yere dolaşıp durmak
Azze : Hadi canım sende
Avcu mumu kokluyorum : nereden bileyim
Alim : Zifiri Karanlık
Ahar : nişasta ve su ile pişmiş bir tür yapıştırıcı veya sevimsiz durgun kişi
Addür kuddür : çarpık çurpuk felçli gibi
Atabe : Eşik
Ağı Tuz : çok tuzlu
Akit : çok katı bir şeker şerbeti, ağdalı
Asım suyu : kaynamış etim suyu
Acve : Arabistan hurması
Aşkar : Sara , sarışın
Akkuş bükküş : Eğri büğrü
Arfa turfa : Sanki güçlükle elde edilmiş bir çocuk
Arrıtlanmak : Lüzumsuz yere çalım satmak
Avazını versin : Karşılığını versin ecrini layığını versin
Alven - Afşen : Karma karışık
Allek : Dönek , mızmız
Affara : Hasat sonu tarlada bırakılan artığın orada çalışan işçiler tarafından ikram olarak toplatılması
Avrat Amtisi : Kadın cemiyet havadislerinden hoşlanan erkek tipi
Annem : Turunçgillerden bir tür ağaç kabuğuna denir
 
Son düzenleme yönetici tarafından yapıldı:

Nikator

Admin
Yetkili Kişi
#2
Bes : Yalnız işte o kadar
Bak kene : Bak ona, bak şuna ( ver kene keni )
Bakığım zaten : Zaten baktım
Bre : Erkek çocuklara bir çağırış tarzı
Berş : Su testisi
Bezzeke : Sümüklü böcek
Bahlek : Bön bön bakan yuvarlak gözler
Behtek : Lüzumsuz ve boş konuşan
Bahtenis : Maydonoz
Berbihlenmek : Başkasının yaptığı iyi işlerden yararlanmak
Behtil : Çok çirkin daha bir beter
Bürke : Havuz
Battal olmuş : Terkedilmiş
Binnik : Dışı hasırla örülmüş iki kulplu rakı şişesi
Berdiye : Sıtma
Balk etti : Ani olarak, elektriklenmiş gibi acıdı
Bıgıl Bıgıl : Çok üremiş ( beden için kullanılır )
Bissehel : Öğleden sonra
Beh , beh : Dilsi
Belli : Evet öyle
Belben : Pekmez pestili
Basta : İşportacı tezgahı
Börü : Umacı
Ballıtlamak : Hakkını korumaya meydan vermeden lafı ağzında brıakmak
 

Nikator

Admin
Yetkili Kişi
#3
Çer alası : Şeytan çarpması
Çahşur veya çanşır : Köylü odunu
Celfin : Piliç
Cimem : Çöp tabak
Carra : Büyük toprak testi
Cam tası : Hamam tası
Cilbirti : Bir tür çorba
Ciğri büyük : Sevimsiz kanı ağır
Çalkandım : Heyecanlandım altüst oldum
Çiçek gazel olmuş : Çiçek solmuş yapraklarını dökmüş
Cıfıt : Mecazi olarak çok cimri
Çepel : Kirli bulaşık
Cızzık : Çizgi
Çimzirmek : Çimdiklemek
Çimzik : Bir çimdik tuz gibi tutam
Cırındık : Etin içerisindeki beyaz sinir telleri
Cevcillemek : Bulgur gibi şeyleri ıslatarak içindeki taş veya toprağı dibe çökertmek
Çelem : Şalgam
Cıvık : Katı olmayan Suluca
Çömçe : Çok uzun saplı ve ortası çukur tahta kaşık
Cevizittitop: Hint cevizi
Cekkum cukkum : Eğri büğrü
Celep : Bir işe yaramayan insan eğitilmemiş
Çemkirmek : Saygısızca saat cevap vermek
Çemremek : Sıvamak elbisenin kolunu sıvamak
Çimmek : Yüzmek denizde yüzmek
Cerrar : Gözü doymayan hep isteyen Haris
Cıncık: Ufak cam parçaları cam kırıkları
Cücük : Kanatlı hayvan yavrusu veya marul soğan gibi sebzelerin orta kısmı
Çıngıl : Kıvılcım
Cerbu : Büyük fare
Curun : Hamam kurnası Veya buna benzer oyuk taş
Cübürannik : Hiç doymayan Obur
Cevcirlemek : Taneli zahireleri sulandırarak yabancı maddelerden arındırmak
Cırhıt : Çok eski artık kullanılamaz halde olmak
Çipiklemek : Alkışlamak el çırpmak
 
Son düzenleme:

Nikator

Admin
Yetkili Kişi
#4
Dardağan : Ardıca benzeyen tek çekirdekli bir orman yemişi
Dübbe : Çok şişman
Düğürcük : Bulgurun en ince artığı
Dıbık : Yapışkan , ele bulaşan
Dahnek : Sopa
Dolak : Namaz için başörtüsü
Dünbek : Darbuka
Düdük : Düdük gibi çok dar
Dıbkı : Kuşları yakalamak için ağaçlara yerleştirilen yapışkan bir tuzak macunu
Dinelmek : Ayakta Durmak
Dudukuşu : Papağan
Damlacığın yeğin gele : Sana kötü bir hastalık gelsin felç gibi gut gibi
Daraba : Kepenk
Dünbük : Zarar verici şaka veya yersiz hareket
 

Rhosus

Admin
Yetkili Kişi
#5
Eğeyi : Kaburga kemikli büyük et parçası
Elleşmeyin : Dokunmayın
Eşki pekmez : Ekşi arılardan kaynatılarak elde edilen sıvı
Elinin artığı : Yemek pişirme konusunda Sen daha iyisini yaparsın anlamına gelen bir iltifat
 

Rhosus

Admin
Yetkili Kişi
#6
Fethelenmek : Nişanlanmak - evlilik öncesi
Fıttıs : Karanlık
Firik : Özel bir buğdayın tam olgunlaşmadan sapı ile aleve tutularak elde edilen bir tür bulgur
Fış : İçi boş
Fırıcıtmak : Fırlatıp atmak
Feştişlenmek : Dağıtıp şeklini bozmuş
Feşşiklenmek : Kıyafetler için deforme olmuş anlamında
Fıska fıska : Küçük kabarcıklar
 

Rhosus

Admin
Yetkili Kişi
#7
Galle : Kıymetli eşya kasa
Garbil : Kalbur
Güyüm : Büyük toprak su kabı
Gazilbenet : Pişmaniye
Gureybe : Kurabiye
Gar : Defne ( bir zeytin türü )
Gece Kuşu : Baykuş
Geda iliği : Kopça agraf
 
#8
Hanisiyik : Kuru yemişlerin eskimiş pamuklaşmış hali
Halle : Büyük çamaşır leğeni
Humsuyuk : Bozulmuş kokuşmuş yemek
Habiye : Çok büyük ye derin toprak testi, genelde yere gömülü
Haştek : Dar bir giysiyi genişletmek için eklenen parça
Höbür : Yazı mürekkebi
Hanifiye : Musluk
Hömbeles : Mersin denen makinin meyvesi, yenen bir türü
Harnup : Keçi boynuzu
Hömbük : Kambur
Heytik : Topal
Höpçük : Küçük bir çıkıntı
Havuş : Taş döşeli avlu
Hayme : Çardak
Hantüt düştü : Birini boş yere telaş ve korku aldı
Hınzır : Sinsi fakat güçlü domuz
Hözük : Kendini bir şey zanneden, genelde boş olan kişi
Hantür : Atlı araba
Hezlemek : Gizi takip etmek, gözlemek
Hambeli : Aşırı derecede temizlik hastası
Harun curun : Patlayacak kadar yemiş
Hannik : Çok küçük
Hösmek : Susmak
Hataba : Evlenmelerde aracı olan kadın
Halayık : Dadı
Hanin : Hassas yufka yürekli
Hayıflanmak : Çok üzülmek
Hal'at : Düğünde takılan hediye
Habbe : Tane, birazcık
Halvet : Çarşı hamamlarında yıkanma odaları, sosyal sınıflara göre
Hefil, hefil : Pürheyecan
Hafırdamak : Köpeklerin bir arada havlamaları. Mecazi olarak, hep bir ağızdan manasız konuşanlar için kullanılır
Haytim kurudu : Çok şaştı korktu
Hıldırış : Eski püskü
Hoftur : Hiddet
Hinnis : Daimi asık suratlı
Harrat : Müsrif
Habbilmeneni : Taze nohut
Haket : Konuşma anlatma
Hıra : Zayıf, çelimsiz
Horrak kokuyo : Yanık kokuyor
Hırmışlamak : Tırmalamak
Harfüşlemek : Gözü kapalı, gelişi güzel elle yoklamak
Hışı çıkık : Çok fazla yorulmuş
Hölüp : Karnı şiş testi
Hal : Alimünyum kağıt
Hurata Zurata : Şaka
Horanta : İşe yaramayan aile efradı
Höt gibi : Obur gibi, öküz gibi
Homra : İşkembe
Happıs : Suyunu çekmemiş, iyi pişmemiş yemek
Hiristilloz : Bir çeşit tatlı
Havişlemek : Gelişi güzel toparlamak
Hayberi : Suratsız
 
#9
Kaşerlenik : Artık bu işin gölgesi olmuş
Körye : Gölge
Kalan : Artık (hadi artık)
Kitabiye : Raf,etejer
Kımık : Küçücük
Kernep : Su kabağı
Kele : Kız çocuklarına hitap tarzı
Kapkap : Takunya
Kefalet ola : Geçmiş ola (Hastalık için)
Kümüllü : Ruhsuz, yumuşak
Kas'a : Kısa şişman testi
Küllük : İçerisine kül depo edilip; üzeri su ile doldurularak çamaşır suyu elde edilmek için kullanılan çok büyük testi
Kınık : Yarı açık
Koşkana : Çorbalık
Kete : İçerisi özel tatlı ile doldurulmuş bir çörek türü
Külçe : Bir çeşit çörek
Küncü : Susam
Kertiş : Kertenkele
Kırt çeke seni : Yaramaz çocuklara tatlı bir küfür
Kendir : İp, halat
Koca : Toprak mangal
Köhlü : En bayağısı
Kepsün : Kopça
Kayme : Hamamda insanları yıkayan kişi
Kabbut : Büyük bir sıkım, sıkılmış top halinde
Kel karga : Karga
Kel fatma : Hindi
Körük oluk : Çok eskimiş (ihtiyarlaşmış)
Keşşir : Havvuç
Kapuçlu : Yaşından daha çok gelişmiş çocuk
Kudama : Leblebi
Kaşmer : Palyaço
Kursümbül : Hamam ocağının külü
Kıyyık : Çuval dikmek için çok büyük iğne
Kütük gibi : Çok sağlam, dayanıklı
Kuzzulkurt : Hadi oradan Allah belanı versin
Keşkeş : Parbela volan, fırfır
Küşşe : Çok kıvırcık saç veya iplik
Kaşillemek : İnce kabuklardan ayırmak (badem,ceviz gibi)
Kerebiç : Bir tür tatlı, çörek köpüğü batırılarak yenir
Köpük : Çövenden elde edilen bir krem
Kef : Et veya şekerin kaynarken suyun üzerine çıkan köpük
Katremiz : Kavanoz
Kalla'alen : Defol buradan
Kayyer güneş : Güneşin en kızgın hali
Kavata : Bisküvi
Kepmek : Yere kapaklanmak
Kekeneyi geçti : Azıcık hevesini köreltti
Karkiş : Uzun çubuk halinde gevrek bir şeker
Kadid : Et sucuğu
Kehlemek : Nefes nefese kalmak
Kötek atmak : Dayak atmak
Kemçik : Suratsız
Keci : Eğrilmiş saf ipek
Kekeç : Kekeme
 
#10
Leken : Öyle ise, öyle mi?
Lappuş : Hantal, çevik olmayan
Lahhasa : Lüzumsuz müdahale eden, işgüzar
Lübye : Börülce
Laska : Yakın, mecazi olarak yapışkan insan
Lahat : Lokum
Lahte : An, bir anlık
 
#11
Malhafe : Yorgan, çarşaf
Meletmek : Onarmak
Mükebbe : Çok büyük çöpten sepet
Mertabani : Büyük bakır servis tabağı
Mahmel : Gömme dolap
Mahıla : Mercimek çorbası
Meşefe : Hamam havlusu
Mıh : Çivi
Masmut : Yaramaz ve sevimli çocuk
Mitil : Biftek
Mendele bakmak : Fal açmak
Menengiç : Çitlenbik
Mah’k : Umrumda değili, vız gelir
Messitlemek : Örtmek, düzeltmek
Mil : Tığ, kroşe
Mahlep : Küçük pirinç taneleri gibi hoş kokulu bir çörek malzemesi
Meatter : Zavallı
Mızmız : Ağır hareketli
Mülevvez : Kirli veya ona buna zarar veren
Mezeki : Damla sakızı
Mülebbes : Badem şekeri
Mütekken :Tertipli, düzenli
Mantır : Şebboy
Musmul : Oldukça iyi, mükemmele yakın
Mehmelet : Ahmak, budala
 
#12
Nacis : Vefasız
Nenve : Ne kadar?
Nehes : Bakır
Nişliyon : Ne yapıyorsun?
Namusiye : Karyola
Namazlağı : Seccade
Natra : Hamam müşterisinin eşyasını taşıyan ve orada onlara hizmet eden kadın işçi
Nazelik : İncelmiş, delinmek üzere
 
#13
Oruk : İçli köfte
Orrat : Kömürün yanmaya müsait olmayan kısmı
Ozerlik : Nohut taneleri gibi bir bitki, kem nazara karşı
Okra : Oyuk, delik
Öyecen : Mızmız ve iddialı
 
#15
Şekkum cukkum : Eğri, büğrü
Şeşiye : Tülbent
Şımıt : Mayasız ekmek
Söbe : Yumurta biçimi yuvarlak
Sömelek : Yassı, beyzi
Sindi : Makas
Sübeye : Bodemı ezilerek yapılan şerbet
Sıplık gibi : Çok beslenmiş
Şelhum şelhum : Salkım saçak
Şelha : Bir şeyden büyük bir parça
Şimşek balk, balk ediyo : Şimşek zaman, zaman çalıyor
Silli sitirti giyinmiş : Kapalı tertipli giyinmiş
Sarma içi : Kısır, bir tür bulgur salatası
Şumra : Çörek otu cinsinden bir kokulu ot
Somun : Yuvarlak ekmek
Sokmak : Çıkmaz
Siyirtmek : Koşmak
Sokum : Lokma (bir sokum ekmek)
Sündürme : Balkon
Sako : Erkek ceketi
Sıkıyo : Çok acıyor
Şiftirik : Her şeye burnunu sokan, çok beden hareketi yapan
Şerbe : Su testisi
Söndürmek : Çekip uzatmak
Şellake : Kavgacı
Şahtur : Kayık
Sini : Büyük tepsi
Süyüm, süyüm : Boy boy sarkan bir şey (göz yaşları süyüm süyüm)
Suham başına : Zavallının ne kötü şeyler gelecek başına
Sovukluk : Semizotu
Şarfutlanmak : Maddi manevi çok büyük acı ile karşılaşmak
Sumsuklamak : Birini acıtarak dürtmek
Şaftur ağız : Çok fazla kalın dudak
Şımmıt : Mayasız ekmek hamuru
Sirece : Yük hayvanlarının sırtlarına yerleştirilen büyük sepet
Sümdük : Pis boğaz, her şeyden biraz tatmak isteyen
Şıllığan : Tahinden ayrılan yağ kısmı
Şattata : Lüzumsuz yere çok gezen
Sahhara : Çakır veya zahire için kullanılan çok büyük tahta sandık
Soku : Taştan oyulmuş çok büyük taş tokmaklı havan
Somat döşemek : Muhteşem sofra hazırlamak
Sebli katremiz : Çatlamışken yapıştırılmış kavanoz
Siyen : Balçık
Şebüllemek : Acele ile gelişi güzel bir şey yapmak
Şiklemek : Bir yere bir şey batırmak
Şey'an kala : Beter olası
Şarfutlandım : Çok acı duydum (maddi veya manevi)
Şammut : Turunç gillerden bir tür
 
#16
Taka : Pencere
Teftea : Muhteşem gerdanlık
Tentene : Dantel
Tasvir : Fotoğraf
Tasyitik : Ortalık karışık, baş, ayak bellisiz
Tiskiyt : Hadi oradan sevimsiz
Tusbağı : Kaplumbağa
Tirtih : Çok konuşan ve gayri ciddi
Terelelli : Boş kafalı
Tatlı keme : Patatesin haşlanarak kestane gibi yenen tatlı bir türü
Tartışlamak : Bir sıvıyı etrafa sıçratmak
Taman : Haniya……..
Tatlı leymun : Tatlı(şekerli) yuvarlak bir limon türü
Tirit oluk : Çok çökmüş yıpranmış
Türeyfe : Seneler sonra dünyaya gelen nazlı çocuk mecazi olarak çok şımartılmış çocuklara türeyfe dut yaprağı denir
Tabbuha : Çukur bir çömlek. Şişman suratlılara da denir
Telha : Sahife
Tuffan : Çok ekşi
Tapya : Kapı, pencere korneşi
Tıkıs kaldı : Noksan kaldı
 
#19
Yufka : İnce(özellikle kumaş için)
Yahnino kene : Aman ne sevimli
Yeyilgen : Şımarık
Yeyin : Hızlı
Yekindirmek : Yukarı kaldırmak
Yoğurt uyutmak : Sütlü yoğurt yapmak için mayalamak
Yutuzmak : Yenilmek(özellikle kumarda)
Yahlep yahlep : Uçuşu uçuşu
 
#20
Zikil : Çok düzgün, çok sıvazlanmış
Zıypak : Kaypak
Zokmak : Çıkmaz sokak
Zınıh : Yumurtamsı bir koku
Zillenmek : Tohumun ışkınlanması, sürgün vermesi
Zığıl zığıl : Şırıl, şırıl
Ziğolmak : Çok sevinmek
Zivolmak : Ortadan ani olarak uzaklaşmak
Ziftlen : Ye, zıkkım olsun(küfür)
Zılgıt : Bir sevinç kutlama bağırması, lililili….li,li
Züreyke : Duvar sıvası
 
Yukarı